İş kazaların oluş sebepleri incelediğinde, %88 güvensiz davranıştan, %10 güvensiz durumdan ve %2 önlenemez olduğunu Güvenli Çalışma yazısında daha ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır.
Yukarıdan da anlaşılacağı üzere çalışanlar hata yapabileceğinden güvensiz davranış sergileyebilmektedir. Bu yüzden bulundukları ortamın güvenli hale getirilmesi gerekmektedir.
Gerek güvensiz davranışların gerekse güvensiz durumların tespiti ve önlenmesi için risk değerlendirmesi formunun oluşturulması önemlidir. Ayrıca 6331 saylı iş kanuna göre iş yerlerinde zorunludur. Risk değerlendirmesi formunun hazırlanması, tehlike ve risklerin neler olduğu konusunda bizlere yardımcı olur.
Tehlike ve risk ilişkisini basit olarak sebep ve sonuç ilişkisi olarak düşünebiliriz. İki vaka üzerinden gidilirse tehlike ve risk daha iyi anlaşılabilir.
Teknisyen asit ile çalışırken gözüne kimyasal sıçramıştır.
Tehlike yani sebep kimyasal yani asit ile çalışma, risk yani sonuç asidin sıçramasıdır.
Kilitle Etiketle, ing. Kock Out Tag Out (LOTO)) prosedürüne uymayan tekniker, elektrik ile çalışırken çarpılmıştır. Kilitle Etiketle blog yazısından daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.
Tehlike yani sebep elektrik ile çalışma, risk yani sonuç çarpılmadır.
Risk değerlendirmesi dokümanı çok çeşitli şekilde hazırlanabilir. Genelde Türkiye de en çok 5x5 L tipi matriks kullanılmaktadır.
Tehlike, riskin yanına bir de önlem (daha fazla detay için Tehlike kontrol hiyeraşisi blog yazısını okuyabilirsiniz ) kısmı yazılırsa risk değerlendirmesi formundan kontrol etmek daha da kolaylık sağlar. Benzer şekilde diğer olası tehlikeleri, riskleri ve önlemleri aşağıda basitçe sıralamaya çalışalım:
| Tehlike | Risk | Önlem |
| Asit (kimyasal) ile çalışma | Vücuda temas | robot ile çalış, kişisel koruyucu donanım (KKD) kullan |
| Elektrik ile çalışma | Çarpılma | Kaçak akım rölesi |
| Yüksek yerlerde çalışma | Düşme | korkuluk tak, KKD kullan |
| Islak veya kaygan zemin | Düşme | Olması durumunda temizle, uyarı işareti koy |
| Nesneye takılma | Düşme | Güvensiz durumları (nesneleri) ortadan kaldır |
Burada yazılanlar çok temel düzeyde olup daha kapsamlı risk değerlendirmesi için iş güvenliği uzmanı ile çalışmanız faydalı olacaktır. İş yeriniz belirli kriterlerde (örnek iş yeriniz çok tehlikeli sınıftaysa) ise mevzuat gereği iş güvenliği uzmanıyla çalışmak zorundasınız.
Risk değerlendirme yönetmeliği aşağıda verilmiştir.
Risk Değerlendirmesi yönetmeliği
